Posts tonen met het label limon. Alle posts tonen
Posts tonen met het label limon. Alle posts tonen

vrijdag 4 november 2011

De familie Girgir


In 1972 begon de -in Turkije- vermaarde cartoonist/striptekenaar Oguz Aral het weekblad Girgir, onder de vlag van de uitgeverij van dagblad Günaydin. Het blad was een groot succes -haalde op zeker moment oplagen van bijna een miljoen- en in 1976 bracht de uitgeverij van het concurrerende dagblad Hürriyet ook een cartoon/stripblad op de markt Çarşaf geheten. Als reactie daarop startte Aral binnen het Günaydin-concern een tweede blad, Firt (later omgedoopt tot Firfir), in de verwachting dat met twee bladen een groter deel van de markt in handen te houden was. In 1978 startte Laklak, een zondagsbijlage van dagblad Günaydin. Een poging in 1979 van tekenaars van Girgir om voor zichzelf te beginnen met het blad Mikrop was geen lang leven beschoren.
In 1986 deed een andere groep tekenaars een succesvollere poging een eigen blad te beginnen. Ze startten Limon, dat in 1991 verder ging als onafhankelijk weekblad LeMan. In 1989 werd het blad Digil gelanceerd, en om zich de kaas niet van het brood te laten eten herhaalde Aral zijn truc van 1976: hij begon een nieuw blad, Hibir, dat in 1994 onafhankelijk werd onder de naam HBR maymun, kortweg HBR.
In 1990 werd het Günaydin-concern door de autoriteiten gedwongen het blad Girgir af te stoten. De titel werd verkocht aan een ander groot mediaconcern, maar Aral en de andere tekenaars wilden niet verkocht worden en begonnen het blad Avni, vernoemd naar de bekendste stripfiguur van Aral. Een paar tekenaars van Avni richtten later het underground-blad Pişmiş Kelle op, dat de ambitie had om buiten de gebaande paden te treden. De nieuwe eigenaar van Girgir intussen zocht andere tekenaars bij elkaar – het blad bestaat nog steeds, maar leidt een bestaan in de marge.
In de loop van de jaren 90 zakten de verkoopcijfers van de cartoon/stripbladen steeds verder in. De grote uitgeefconcerns trokken zich terug en de onafhankelijke bladen konden het niet meer bolwerken. In 1996 hielden zowel Avni als Çarşaf als Pişmiş Kelle het voor gezien, in 1998 gevolgd door HBR. Aldus was er nog maar één serieus te nemen blad over, LeMan.
In 2000 scheidde een groepje tekenaars van LeMan zich af en begon voor zichzelf met het weekblad Penguen. In 2007 scheidde een groepje tekenaars zich weer af van Penguen en begon voor zichzelf met het weekblad Uykusuz. Deze drie bladen -Penguen, Uykusuz en LeMan - hebben nu het grootste deel van de markt in handen, wekelijks bij elkaar zo’n 130.000 exemplaren.
In 1996 startte LeMan met een maandblad, L-Manyak. In 2001 splitste een groepje tekenaars zich af en begon het maandblad Lombak. Dit blad bestaat sinds 2009 niet meer, maar leeft voort op een aparte pagina in Penguen. Begin dit jaar begon een groepje tekenaars van LeMan het maandblad Harakiri, dat echter al na twee nummers -vanwege juridische procedures door de overheid- werd gestaakt. Eveneens dit jaar startte LeMan het maandblad Bayan Yani, dat geheel door vrouwelijke tekenaars wordt gevuld.

(aut. Niels, met dank aan M.K.Perker)





maandag 24 oktober 2011

Balanceren tussen idealisme en commercie 1


Tuncay Akgün is directeur van de LeMan-groep en tekenaar. Eerst tekenaar. Begonnen als middelbare scholier bij Girgir, zoals veel anderen met het opsturen van cartoons en daar langzamerhand een vast plekje in krijgen. Beeldende kunst gedaan aan de universteit van Memar Sinan en altijd blijven tekenen. Na de overname van Girgir door een andere uitgever, en het ontslag van Ogüz Aral, begint Akgün -dan 23 jaar oud- samen met kameraad Mehmet Çagçag een nieuw stripweekblad: Limon. Ook daarin blijft hij cartoons en strips tekenen. Ze houden het blad 5 jaar draaiend, maar ondervinden steeds meer last van de alsmaar wisselende eigenaren van de uitgeverij waaronder ze vallen. De laatste gaat bankroet en doet Akgün en Çagçag besluiten Limon met een iets andere naam zelfstandig te gaan uitgeven. November 1991 is LeMan een feit.
In de tijdlijn van de Turkse cartoon kun je LeMan gerust de directe erfgenaam van het belangrijke Girgir noemen. In haar (nu bijna) 20-jarige bestaan vervult het dezelfde functie als broedplaats en opleiding voor cartoonisten en is een belangrijke stem in de politieke oppositie -bij tijd en wijle zelfs de enige in het land. Nieuw is dat LeMan uitgroeit met meerdere vertakkingen. Ze beginnen andere bladen uit te geven, zo bestaat het fonds dit jaar uit het stijlmatig grovere stripmaandblad Lemanyak (dat ook alweer aan zijn 192ste nummer toe is), het op 8 maart gelanceerde vrouwenstripblad Bayan Yani, het na twee nummers vanwege overheidsboetes geliquideerde kwaliteitstripblad Harakiri, en de kranten Yeni Harman ('nieuwe oogst') en Red ('afwijzing'). Daarnaast wordt nog een handjevol kleinere blaadjes financieel gesteund. Het onderin het pand gesitueerde Kultur Cafe is een filiaal, en verder produceert de LeMan-groep merchandising van de fondsartiesten en geeft stripalbums, literatuur en politieke boeken uit.
covertekening: Behiç Pek & MK Perker
covertekening Kenan Aristan


Of al dat organisatiewerk zijn cartoonaspiraties niet in de weg zit? Akgün hoeft daar niet lang over na te denken. In elke editie van zijn weekblad heeft hij een eigen strip staan, en schrijft er ook voor anderen (momenteel met tekenaar Selin Selvi), artistiek zit hij nooit stil. En hij vindt het instandhouden van het onafhankelijke -de LeMangroep draait niet op fondsen of advertentie-inkomsten, alle inkomsten komen uit verkoop- 'mediaimperiumpje' eigenlijk het allerbelangrijkste. In een medialandschap dat wordt gedomineerd door commercie en politieke belangen moet het tegengeluid, verpakt in humor, gehoord blijven worden. Sterker, het liefst maakte hij er nog een dagelijks humorblad bij.
strip van Tuncay Akgün in LeMan #1039

donderdag 13 oktober 2011

Intro 3 (rijp en groen)

Onderstaand rijp en groen wat beelden (foto's) van oudere Turkse cartoonweekbladen. We zullen ons hier later meer in verdiepen.
Ze komen uit de collectie van Yakup Karahan (1964). Deze Amsterdammer groeide op in het Turkse Sivas, met superheldenstrip Tarkan en het blad Girgir, dat altijd een week te laat in het stadje arriveerde. Op zijn veertiende stuurde hij zijn eerste cartoons naar de redactie in Istanbul, en ontving daarop een aanmoedigingsbrief met tips van hoofdredacteur Oğuz Aral. En een pen en inkt. Waarmee het hek van de dam was. Yakup bleef cartoons sturen, kreeg daar bij publicatie ook een bescheiden honorarium voor en verhuisde op zijn 18de naar istanbul om een èchte tekenaar te worden.
Zijn allereerste werk (nostalgie!) op foto's 1, 2 en 3, daarna wat covers en inhoud van oude Girgir's, covers van het blad Hıbır en de voorloper van het huidige LeMan: Limon.

Cartoon met snor: Yakup Karahan

Cartoon met deur: Yakup Karahan

Strip: Yakup Karahan
grap: Naci Koc, tekening: Ilban Ertem
Girgir cover van Ergün Gündüz
Links: Orhan Alev & Gürcan Ozkan, rechtsboven: Gürcan Gürsel, rechtsonder: Sukru Yavuz & Gürcan Ozkan
Strip van Erhan Baskürt
Tekening: Bülent Arabacioglu, grappen van Dogan Gunes en Serhat Gurpinar
tekenaar Ergün Gündüz , grap: Yavuz
tekenaar onbekend
tekening: Kemal Aratan
tekening: Can Barslan