Spitsuur bij LeMan 2

De handen van Fatih Kaan. Al 25 jaar letteraar van strips, samen met Sevki Şayişman de enige in Istanbul die het vak uitoefenen. Werkt zes tot zeven dagen per week voor de LeMan-bladen en voor Uykusuz, vult ballonnen klaar terwijl u wacht. Niet te vervangen door een computer en haar kunstmatige 'handschrift'-letters. The real thing:

Fatih lettert sneller dan het licht

Turkse strips anno nu 3

Uitgeverij Mürekkep (van weekblad Uykusuz) is een fonds van Turkse stripklassiekers begonnen. Eén ervan is de reeks over 'de held Ridvan' van Bülent Arabacioğlu, die in Gigir stond. Daarvan zijn inmiddels twee delen verschenen. Geheel in stijl is voor de stripherdrukken dezelfde gele steunkleur gebruikt als in het moederblad.

Spitsuur bij LeMan 1

23-10
Zondags is het spitsuur bij weekblad LeMan. 's Avonds en 's nachts worden met name de cartoons over de actualiteiten gemaakt die, samen met wat geschreven columns en commentaren, de pagina's 2 en 3 vullen. Dit is een echt gezamelijk proces, individuele artiesten of kleine ad hoc groepjes bedenken grappen en maken daar een grove schets van. Die wordt voorgelegd aan de kernredactie die hieruit een selectie maakt en de tekenaars aanwijst voor de uitvoering. Een van de ideeën hierachter is dat op deze pagina's de ideologie van het blad het duidelijkst tot uiting komt en men zich hier zo collectief achter schaart. Verder is het natuurlijk creatief enorm stimulerend om de geesten tegen elkaar aan te scherpen, en de effectiviteit van grappen al op voorhand uit te testen. Het is een methode die in Gigir is ontwikkeld en eigenlijk standaard op alle hierna komende stripweekbladen wordt toegepast.
De kantoren van het blad zijn vol tekenaars en schrijvers, tijdens het werken eet, drink, rookt en slaapt men er. Deze zondag is extra druk omdat ook de laatste handen aan maandbladen Bayan Yani en Lemanyak wordt gelegd. Iedereen tekent in zwart wit, op papier. En er zijn speciale mensen aanwezig voor het letteren, voor het scannen, het inkleuren en de finale vormgeving. De deadline is maandagochtend 9 uur. De krant wordt bij een grote rotatiedrukker in de stad gedrukt, dinsdagochtend in Istanbul bij de kiosken verspreid en vanaf woensdag in de rest van Turkije.

documentatie en schets voor de covertekening

tekenaar Felat Delibalta begint met de covertekening

cover LeMan #1040 Güven & Felat

MK Perker tekent de opzet van pagina 2

tekenaar Behiç Pek maakt zijn cartoon in de linker hoek

pagina 2 in LeMan #1040

Turkse strips anno nu 2

Stripauteur Yilmaz Aslantürk heeft al 21 jaar de 'ligne claire'-serie Otisabi, de laatste tijd 100% computergetekend. Ze loopt momenteel in weekblad Uykusuz, en wordt door hen gebundeld uitgegeven. Hieronder bundel nummer 4:

Balanceren tussen idealisme en commercie 1

Tuncay Akgün is directeur van de LeMan-groep en tekenaar. Eerst tekenaar. Begonnen als middelbare scholier bij Girgir, zoals veel anderen met het opsturen van cartoons en daar langzamerhand een vast plekje in krijgen. Beeldende kunst gedaan aan de universteit van Memar Sinan en altijd blijven tekenen. Na de overname van Girgir door een andere uitgever, en het ontslag van Ogüz Aral, begint Akgün -dan 23 jaar oud- samen met kameraad Mehmet Çagçag een nieuw stripweekblad: Limon. Ook daarin blijft hij cartoons en strips tekenen. Ze houden het blad 5 jaar draaiend, maar ondervinden steeds meer last van de alsmaar wisselende eigenaren van de uitgeverij waaronder ze vallen. De laatste gaat bankroet en doet Akgün en Çagçag besluiten Limon met een iets andere naam zelfstandig te gaan uitgeven. November 1991 is LeMan een feit.
In de tijdlijn van de Turkse cartoon kun je LeMan gerust de directe erfgenaam van het belangrijke Girgir noemen. In haar (nu bijna) 20-jarige bestaan vervult het dezelfde functie als broedplaats en opleiding voor cartoonisten en is een belangrijke stem in de politieke oppositie -bij tijd en wijle zelfs de enige in het land. Nieuw is dat LeMan uitgroeit met meerdere vertakkingen. Ze beginnen andere bladen uit te geven, zo bestaat het fonds dit jaar uit het stijlmatig grovere stripmaandblad Lemanyak (dat ook alweer aan zijn 192ste nummer toe is), het op 8 maart gelanceerde vrouwenstripblad Bayan Yani, het na twee nummers vanwege overheidsboetes geliquideerde kwaliteitstripblad Harakiri, en de kranten Yeni Harman ('nieuwe oogst') en Red ('afwijzing'). Daarnaast wordt nog een handjevol kleinere blaadjes financieel gesteund. Het onderin het pand gesitueerde Kultur Cafe is een filiaal, en verder produceert de LeMan-groep merchandising van de fondsartiesten en geeft stripalbums, literatuur en politieke boeken uit.

covertekening: Behiç Pek & MK Perker

covertekening Kenan Aristan

Of al dat organisatiewerk zijn cartoonaspiraties niet in de weg zit? Akgün hoeft daar niet lang over na te denken. In elke editie van zijn weekblad heeft hij een eigen strip staan, en schrijft er ook voor anderen (momenteel met tekenaar Selin Selvi), artistiek zit hij nooit stil. En hij vindt het instandhouden van het onafhankelijke -de LeMangroep draait niet op fondsen of advertentie-inkomsten, alle inkomsten komen uit verkoop- 'mediaimperiumpje' eigenlijk het allerbelangrijkste. In een medialandschap dat wordt gedomineerd door commercie en politieke belangen moet het tegengeluid, verpakt in humor, gehoord blijven worden. Sterker, het liefst maakte hij er nog een dagelijks humorblad bij.

strip van Tuncay Akgün in LeMan #1039

Turkse strips anno nu 1

Hieronder twee uitgaven van Mürekkep, de uitgeverij van weekblad Uykusuz. Beide bundelingen van gagstrips die in het blad stonden, beiden met hardcover en het bedriegelijke uiterlijk van een kinderboek. De inhoud spreekt echter een andere taal.

Firit is al aan zijn 14de druk, wat betekent dat er zeker 100.000 van zijn verkocht. Tekenaar Yiğit Özgür

Tekenaar Emrah Ablak

Wachtwissel

23-10
Vandaag vertrekt een deel van de Inktpot-cartoonexpeditie uit Istanbul, en wordt vervangen door een nieuw lid. Hieronder de laatste live cartoons van Ronald en Joshua. Dankjewel voor het schrijfwerk, Mirjam!

tekening Ronald van der Heide

Inktpotters aan het werk op de derde verdieping van het LeMan hoofdkwartier, tekening Ronald van der Heide

impressie na bezoek cartoonmuseum, tekening Joshua Peeters

tekening Joshua Peeters